ساختار اتم :

تالس آب را عنصر اصلي سازنده ي جهان هستي مي دانست.
ارسطو پس از تالس ,سه عنصر هوا و خاك و آتش را به آب اضافه كرد. در آن زمان چهار عنصر، عناصر كاينات تصور مي شد.
بويل مفهوم تازه اي از عنصر را ارائه داد (تعريف دو دانشمند يعني تالس و ارسطو از عنصر درست نبود)به اين معني كه ماده اي كه نمي توان آن را به مواد ساده تري تبديل كرد و شيمي را علمي تجربي و عملي دانست (سه ابزار يونانيان يعني مشاهده و انديشيدن و نتيجه گيري را كافي ندانست.)

نظريه ي اتمي دالتون:
دالتون نظريه اتمي خود را با اجراي آزمايش در هفت بند بيان كرد.
1- ماده از ذره هاي تجزيه ناپذيري به نام اتم ساخته شده است.
2- همه ي اتم ها يك عنصر ، مشابه يكديگرند.
3- اتم ها نه به وجود مي آيند و نه از بين مي روند.
4- همه ي اتم هاي يك عنصر جرم يكسان و خواص شيميايي يكسان دارند.
5-اتم هاي عنصرهاي مختلف به هم متصل مي شوند و مولكول ها را به وجود مي آورند.
6- در هر مولكول از يك تركيب معين , همواره نوع و تعداد نسبي اتم هاي سازنده ي آن يكسان است.
7-واكنش هاي شيميايي شامل جابه جايي اتم ها و يا تغيير در شيوه ي اتصال آن ها است.
نظريه هاي دالتون نارسايي ها و ايرادهايي دارد و اما آغازي مهم بود.

مواردي كه نظريه ي دالتون نمي توانست توجيه كند:
1- پديده ي برقكافت (الكتروليز) و نتايج مربوط به آن
2- پيوند يوني ـ فرق يون با اتم خنثي
3- پرتو كاتدي
4- پرتوزايي و واكنش هاي هسته اي
5- مفهوم ظرفيت در عناصر گوناگون 
6- پديده ي ايزوتوپي

 

آزمايش تامسون
روش كار تامسون:
اشعه كاتدي در ميدان الكتريكي منحرف مي شود. (C)

اشعه كاتدي در ميدان مغناطيسي نيز منحرف مي شود. (A)

تامسون شدت دو ميدان مغناطيسي و الكتريكي را كه همزمان و عمود بر هم، در اطراف لوله اشعه كاتدي برقرار شده بود، به نحوي تنظيم كرد كه اشعه كاتدي هيچگونه انحرافي نداشته باشد (B).

از برابر قرار دادن اين دو ميدان و انجام محاسبات لازم نسبت e/m را به دست آورد.

نکته: كار تامسون:محاسبة نسبت بار به جرم e/m

مدل اتمي رادرفورد: اتم هسته دار

رادرفورد با آزمايش بمباران ورقه نازك طلا با ذره هاي آلفا مدل اتم هسته دار را ارائه داد.

رادرفورد ورقه نازكي از طلا را بوسيله اشعة آلفا بمباران كرد. انتظار داشت تمامي اشعه آلفا از سطح نازك طلا عبور كند (طبق مدل اتمي تامسون) اما با كمال تعجب ديد:

1- دسته اي از اشعه ها بدون انحراف عبور كردند (بيشترين درصد اشعه)

2- دسته اي اشعه ها با انحراف عبور كردند (درصد كمي)

3- دسته اي از اشعه ها بازگشت پيدا كردند (درصد بسيار كم)

-4 انحراف و بازگشت آلفا در واقع نشان داد كه در اتم هاي بارهاي مثبت متمركز هستند:(رد نظريه تامسون كه بارهاي مثبت را فضا ابرگونه و پراكنده فرض كرده بود.)- انحراف به علت عبور از نزديكي هسته (بار مثبت اتم)

- 5بازگشت در برخورد با هسته (هسته اي كوچك با جرم بسيار زياد.)
نتايج آزمايش رادرفورد:
1ـ بيشترين حجم اتم فضاي خالي است .
2ـ بارهاي مثبت متمركز هستند (نه پراكنده)يعني وجود ميدان الكتريكي قوي در اتم را نشان مي داد.
3ـ اتم هسته ي كوچك و جرم بسيار زياد

كشف پروتون

دومين ذره كشف شده پروتون نام گرفت. 
تامسون و ساير دانشمندان به دلايل زير به اين نتيجه رسيده بودند كه در اتم علاوه بر الكترون، بايد ذره اي با بار مثبت نيز وجود داشته باشد. 
1- اتم ها از نظر الكتريكي خنثي هستند. پس براي خنثي كردن بار منفي الكترون بايد ذره اي با بار مثبت در اتم وجود داشته است. 
2- الكترون ها ذره اي بسيار سبك هستند و اين واقعيت نشان مي دهد كه در اتم ها بايد ذره يا ذره هايي با جرم بسيار بيشتر وجود داشته باشند تا وجود آنها سنگين تر بودن اتم نسبت به الكترون را توجيه كند. پروتون ذره اي با بار نسبي 1+ (الكترون بار نسبي 1ـ) و جرمي 1837 بار سنگين تر از جرم الكترون است. 

· كشف نوترون 

· رادرفورد وجود ذره ديگري در اتم را كه خنثي بود حدس زد. 
· او گفت كه در اتم هيدروژن يك پروتون و در اتم هليم دو پروتون وجود دارد. پس بايد جرم هليم دو برابر جرم هيدروژن باشد.اما اين طور نبود (بلكه جرم هليمچهار برابر جرم هيدروژن مي باشد.) او گفت پس بايد ذره ديگري در كار باشد. كه جرم آن حدوداً نزديك به جرم پروتون است و اما در بار اتم نقشي ندارد (يعني خنثي است
اما چادويك با آزمايش (* بمباران Be برليم)( توسطه اشعه α پي به وجودنوترون)
برد و آن را كشف كرد. 


كشف عدد اتمي (Z)

موزلي با مطالعه اشعه ايكس توليد شده (در لامپ اشعه) x و بررسي فركانس اشعه ايكس توليد شده، متوجه شد فركانس اشعه Xبا افزايش جرم اتم افزايش مي يابد. سپس مقدار كل بار مثبت درون هسته هر اتم را حساب كرد. از تقسيم مقدار كل بار مثبت هسته 0بر بار الكتريكي يك پروتون تعداد پروتون هاي درون هسته هر اتم را پيدا كرد

از آن جايي كه اتم ذره اي خنثي است. بنابراين تعداد الكترون ها نيز از روي عدد اتمي (Z) مشخص مي شود. از روي عدد اتمي مي توان نوع عنصر را معين كرد.

در واقع ماهيت هر عنصر به عدد اتمي (Z) آن بستگي دارد.

يعني اتمي كه داراي 6 پروتون و 6 الكترون باشد كربن است.
جرم يك اتم به تعداد پروتون و نوترون درون هسته آن بستگي دارد. (از جرم الكترون بعلت

ناچيزي صرف نظر مي كني)
از اين رو به مجموع تعداد پروتون و نوترون يك اتم عدد جرمي مي گويند و به A نمايش مي دهند.

جرم اتم ها را با دقت بسيار زيادي با دستگاهي بنام طيف سنج جرمي اندازه گيري مي .

 كنندبه كمك اين دستگاه معلوم شده كه جرم همه اتم هاي يك عنصر يكسان نيست.

از آن جائيكه تعداد پروتون ها در همه اتم هاي يك عنصر يكسان است پس تفاوت در تعداد

 

نوترون است (و اين يعني مفهوم ايزوتوپي)
در واقع ايزوتوپ ها اتم هاي يك عنصر هستند كه عدد اتمي (Z) يكسان و عدد جرمي (A) متفاوت دارند.
نكته:هيدروژنداراي سه ايزوتوپ است. هيدروژن تنها عنصري است كه نوترون ندارد

نكته: خواص شيميايي ايزوتوپ هاي يك عنصر يكسان است زيرا خواص شيميايي يك عنصر به الكترون ها و پروتون هاي آن بستگي دارد. ولي خواص فيزيكي ايزوتوپ ها با هم متفاوت است (يعني از نظر جرم سنگيني ـ چگالي و نقطه جوش و ....)

نكته: ايزوتوپ ها به دليل داشتن عدد اتمي يكسان مكان يكساني در جدول تناوبي دارند. ايزوتوپ يعني (هم مكان) به همين دليل جرم ميانگين عنصرها را حساب مي كنند و در جدول تناوبي عناصر قرار مي دهند.

مدل اتمي بور
* بور با ارائه مدل تازه اي براي اتم هيدروژن، اين نارسائي را تا حدي برطرف كرد:
1) الكترون در اتم هيدروژن در مسيري دايره اي شكل به دور هسته گردش مي كند.

2) انرژي اين الكترون با فاصله آن از هسته رابطه اي مستقيم دارد

3) اين الكترون فقط مي تواند در فاصله هاي معين و ثابتي پيرامون هسته گردش كند.

در واقع الكترون تنها مجاز است كه مقادير معيني انرژي را بپذيرد. به هر يك از اين مسيرهاي دايره اي (مدارها) مجاز، تراز انرژي مي گويند. تعداد اين ترازهاي انرژي در اتم اندك است.

4) اين الكترون معمولاً در پائين ترين تراز انرژي ممكن (نزديكترين مدار به هسته) قرار دارد. به اين تراز انرژي، حالت پايه گويند.

5) با دادن مقدار معيني انرژي به اين الكترون، مي توان آن را قادر ساخت كه از حالت پايه (ترازي با انرژي كمتر) به حالت برانگيخته (ترازي با انرژي بالاتر) انتقال پيدا كند.

6) الكترون در حالت برانگيخته، ناپايدار است، از اين رو همان مقدار انرژي را كه پيش از اين گرفته بود، از دست مي دهد و به حالت پايه باز مي گردد.از آنجائي كه انرژي اضافه الكترون در حالت برانگيختگي باعث ناپايداري اتم مي شود، اتم تمايل دارد حالت ناپايدار را يا از دست دادن انرژي به حالت پايه اتم كه حالت پايدار است،برسد

 

ویژگی های عناصر در جدول تناوبی

 

ضرورت طبقه بندي عنصرها
دانشمندان با مطالعه بر روي عناصر متوجه شده بودند كه با وجود تفاوت بين خواص عنصرهامشابهت فيزيكي و شيمياييبين عناصر وجود دارد. تفاوت ها نيز از نظم و ترتيب خاصي پيروي مي كند.
طبقه بندي عناصر، با توجه به تشابه برخي از عنصرها با يك ديگر، و نظم و ترتيب موجود در تغييراتخواص آنها امكان پذير بود.
سرگذشت جدول عناصر

· اولين دسته بندي توسط لاوازيه صورت گرفت. لاوازيه عناصر را به دو دسته فلز و نافلز تقسيم كرد.
· دوبراينر دانشمند ديگري كه عناصر در دسته هاي سه تايي به جدول زير تقسيم بندي كرد.

 

ادامه نوشته

چرا قطرات مایع به شکل کره در می‌آیند؟

 هنگامی كه آب در روی کره زمین قراردارد، چه درون یک دریاچه باشد، چه درون یک لیوان آب، جاذبه زمین آن را به پایین می‌کشد و آن را به شکل ظرفی در می‌‌آورد که درون آن قرار دارد.
اما در فضا تاثیرات جاذبه متفاوت است. اشیایی که در مدار زمین قرار دارند، همچنان تحت تاثیر جاذبه قرار دارند، اما در وضعیت سقوط آزاد هستند، یعنی در حالی که به سوی زمین سقوط می‌کند، در حال حرکت مداری، حرکت مداوم جانبی،هستند. این وضعیت عملا باعث ایجاد حالت بی‌وزنی در آنها می‌شود.
قطرات مایعات در فضا در نبود نیروی وزن، تحت تاثیر نیروی کشش سطحی به شکل کره در می‌آیند.

کشش میان مولکول‌ها در سطح آب باعث می‌شود، آنها مانند پوسته‌ای کش‌سان عمل کنند. هر مولکول با کششی مساوی مولکول‌های مجاورش را به سوی خود می‌‌کشد.

این گروه مولکول‌هایی که مانند آهن‌رباهایی کوچک محکم به سوی هم کشیده می‌شوند، کوچکترین به صورت کوچکترین سطح ممکن در یک حجم هندسی یعنی به شکل یک کره در می‌آیند.

فصل 7: حركت (علوم اول راهنمايي)

حركت

به اطراف خود نگاه كنيد . حركت هاي بسياري وجود دارد .

 حركت هايي نيز وجود دارند كه ديده نمي شوند. مانند حركت ذرات سازنده مواد، حركت ستارگان و سيارات و يا صدايي كه شنيده مي شود.
همه تغييرات و همه پديده ها حاصل حركت اند. براي انجام هر كاري حركت انجام مي شود. به عبارت ديگر، انجام كار بدون حركت غير ممكن است.

مسافت:

كوتاه ترين فاصله بين دو نقطه، خط راستي است كه آن دو نقطه را به يكديگر وصل مي كند.
براي رفتن از يك محل به محل ديگر ، معمولاً مسيري را مي پيماييم كه خط راست نيست. در اين حركت ها، مجبوريم مانع ها را دور بزنيم . در نتيجه مسيري طولاني تر را مي پيماييم.

در حركت از يك شهر به شهر ديگر نيز وجود مانع هاي طبيعي ، مانند تپه، رودخانه و درياچه باعث مي شود كه انسان مسيرهاي طولاني تري از فاصله مستقيم ميان ميان دو محل را بپيمايد.

توجه:

نقشه ساختمان يا يك شهر را نمي توان به همان اندازه خودش رسم كرد. بنا براين تمام فاصله ها را به يك نسبت كوچك مي كنند تا بتوانند نقشه مورد نظر را روي يك كاغذ كوچك رسم كنند. به اين نسبت (مقياس) گفته مي شود كه آن را در گوشه نقشه مي نويسند.

جابه جايي:

فرض كنيد قرار است به مسافرت برويد. ابتدا مقصد خود را مشخص مي كنيد. سپس از منزل خود كه مبدأ يا نقطه شروع است ، حركت مي كنيد تا به مقصد برسيد. در اين مسير بايد موانعي مانند، كوه، رودخانه، ... را دور بزنيد تا به نقطه پايان يا مقصد برسيد.
اگر نقطه شروع حركت (مبدأ) را به نقطه پايان (مقصد) وصل كنيد، در واقع جابه جايي مشخص شده است. 
نكته:

به فاصله مستقيم ميان مبدا و مقصد «جابه جايي» مي گويند يا به عبارت ديگر برداري است كه نقطه شروع را به پايان وصل مي كند.
نكته:

مجموع طولهايي كه متحرك براي رفتن از مبدا به مقصد مي پيمايد، مسافت طي شده گفته مي شود.

مثال:

شخصي از نقطه A شروع به حركت كرده و از نقاط Bو C گذشته تا به نقطه D (نقطه پايان) رسيده است.
جابه جايي و مسافت طي شده توسط اين متحرك را محاسبه كنيد.

 متر 15=6+5+4 = مسافت طي شده

6m = جابجايي طي شده

جابه جايي و مسافت ، هر دو از جنس طول هستند و هر دو را با واحد متر (m) اندازه گيري مي كنيم.
اما واحد هاي ديگري نيز براي اندازه گيري طول وجود دارد كه مهم ترين آنها در جدول مقابل آورده شده است.

 

نام واحد	اندازه واحد بر حسب متر
كيلومتر(Km)	1000 متر
سانتي متر(Cm)
ميلي متر(mm)

براي اندازه گيري فاصله هاي بسيار دور مانند فاصله بين ستارگان و كهكشان ها واحدي به نام سال نوري به كار برده مي شود.
يك سال نوري برابر است با مسافتي كه نور در طول يك سال مي پيمايد.

سرعت

سرعت: مسافتي است كه متحرك در واحد زمان (يعني در يك ثانيه) مي پيمايد.

سرعت به دو عامل بستگي دارد: 
1) مسافت طي شده (X) كه معمولاً با دو واحد (m) و كيلومتر(km) مي باشد. سرعت با مسافت طي شده رابطه مستقيم دارد. يعني در يك زمان معين ، هر چه مسافت طي شده توسط يك متحرك بيشتر از متحرك ديگر باشد سرعت آن جسم بيشتر است.
2) مدت زمان(t) كه معمولا با واحدهاي ثانيه (s) ، دقيقه(min) و ساعت(h) قابل اندازه گيري است. سرعت با زمان رابطه عكس دارد، يعني براي طي يك مسافت مشخصي، هر چه مدت زمان طي شده توسط يك متحرك كمتر از متحرك ديگر باشد. سرعت آن بيشتر است.

با توجه به عوامل ذكر شده ، سرعت (v) را به صورت زير محاسبه مي كنند.

يك راه ساده:

مثلث سرعت
براي به دست آوردن هر يك از كميت ها ، كافي است انگشت خود را بر روي مورد خواسته شده بگذاريد و عمليات رياضي باقي مانده را به دست آوريد.

- اگر واحد اندازه گيري مسافت، متر(m) و واحد اندازه گيري زمان، ثانيه(s) باشد، واحد اندازه گيري سرعت متر بر ثانيه است.

- اگر واحد اندازه گيري مسافت، كيلومتر(km) و واحد اندازه گيري زمان، ساعت(h) باشد، واحد اندازه گيري سرعت كيلومتر بر ساعت است.
براي تبديل كيلومتر بر ساعت به متر بر ثانيه عدد مورد نظر را بر 6/3 تقسيم مي كنيم.

 

- هرگاه سرعت متحركي كه بر روي خط راست حركت مي كند، در تمام لحظه ها يكسان باشد حركت آن يكنواخت است و نمودار مكان- زمان به صورت يك خط راست است.

- چون در حركت يكنواخت سرعت ثابت است ، نمودار سرعت - زمان به صورت يك خط راست موازي محور زمان است.

امروزه بشر، با استفاده از علم و فناوري پيشرفته خود وسايل نقليه اي مي سازد كه فاصله هاي بسيار طولاني را با سرعت هاي بسيار زياد در زماني كوتاه مي پيمايد . مثل هواپيماهاي مسافربري كنكورد با حمل صدها مسافر با سرعتي بيشتر از سرعت صوت(حدود 2000 كيلومتر بر ساعت) پرواز مي كند.

براي اندازه گيري فاصله هاي بسيار دوري كه امكان اندازه گيري با ابزارهاي معمولي وجود ندارد از راههاي مختلفي استفاده مي شود. به طور مثال براي اندازه گيري فاصله زمين تا ماه از روش زير استفاده مي شود.

فضانورداني كه به كره ي ماه سفر كرده اند ، در سطح ماه آينه اي كار گذاشته اند. از زمين پرتوهاي نور ليزر بر اين آينه تابيده مي شود تا پس از بازتاب به زمين برگردد. آن گاه زمان رفت و برگشت نور را با زمان سنج هاي بسيار دقيق اندازه گرفته و آن را نصف مي كنند و در عدد 000/300 (سرعت نور بر حسب كيلومتر بر ثانيه) ضرب مي كنند. دانشمندان با استفاده از اين روش، فاصله زمين تا ماه را 000/380 كيلومتر اندازه گرفته اند.

براي اندازه گيري عمق آب اقيانوس ها از روش زير استفاده مي شود.
يك موج فراصوتي از سطح آب به اعماق آب فرستاده مي شود. اين موج با برخورد به كف اقيانوس به سطح آب بازمي گردد زمان رفت و برگشت موج اندازه گيري شده و بر 2 تقسيم مي شود. سپس در عدد 1450 (سرعت انتشار صوت در آب) ضرب مي شود و به اين صورت عمق آب اقيانوس محاسبه مي شود.

شتاب: 
به اين اتومبيل در حال حركت دقت كنيد. عقربه سرعت سنج در هر لحظه عددي را نشان مي دهد يعني سرعت اتومبيل هميشه ثابت نيست.

 

معمولاً سرعت يك متحرك در تمام مدت حركتش ثابت نيست. راننده ، سرعت اتومبيل را بر حسب شرايط جاده و آب و هوا به طور مناسب و مطمئن تنظيم مي كند.
هنگامي كه سرعت يك متحرك در حال تغيير است مي گوييم داراي شتاب است.
شتاب (a) نشان دهنده ي تغييرات سرعت در واحد زمان(در يك ثانيه) است.
شتاب از رابطه ي زير بدست مي آيد.

يكاي اندازه گيري شتاب، متر بر مجذور ثانيه ( ) مي باشد.

وقتي اتومبيل مسير مستقيمي را مي پيمايد و عقربه سرعت سنج آن عدد ثابتي را نشان مي دهد، يعني سرعت حركت اتومبيل ثابت است و تغيير نمي كند. در اين حالت شتاب حركت صفر است.
وقتي عقربه سرعت سنج از عددي به عدد ديگر تغيير مي كند. يعني سرعت حركت اتومبيل تغيير مي كند و حركت شتابدار است. در اين صورت اگر سرعت حركت مرتبا در حال افزايش باشد، حركت شتابدار از نوع تند شونده است وشتاب مثبت است. و اگر سرعت اتومبيل مرتبا در حال كاهش باشد، حركت اتومبيل شتابدار از نوع كند شونده بوده و شتاب منفي است.


نمودار سرعت – زمان را براي حركت اين اتومبيل رسم مي كنيم.

 

در مسير OA سرعت در حال افزايش است. پس حركت شتابدار از نوع تند شونده است.
در مسير AB سرعت ثابت است پس حركت يكنواخت بوده، يعني شتاب صفر  است.
در مسير BC سرعت در حال كاهش است. پس حركت شتابدار از نوع كند شونده است.

مثال: اتومبيلي از حال سكون شروع به حركت كرده و در مدت 10 ثانيه سرعت آن 30 متر بر ثانيه مي رسد. 
الف) شتاب حركت اتومبيل چند متر بر مجذور ثانيه است؟
ب) شتاب حركت از چه نوعي است؟

شتاب از نوع تند شونده است.

 

عامل ايجاد شتاب: 
قانون اول نيوتون بيان مي كند.
اجسام تمايل دارند حالت اوليه خود را حفظ كنند يعني اگر ساكن هستند در حالت سكون باقي بمانند و اگر در حال حركت هستند به حركت خود به طور يكنواخت با سرعت ثابت ادامه دهند. حال اگر بخواهيم جسم ساكني را به حركت در آوريم يا سرعت متحرك را كاهش يا افزايش دهيم بايد به آن نيرو وارد كنيم. نيرو با ايجاد شتاب باعث تغيير سرعت مي شود.
قانون دوم نيوتون بيان مي كند.

اگر به جسمي نيرو وارد شود آن جسم شتاب مي گيرد. شتاب با مقدار نيرو رابطه ي مستقيم و با جرم جسم رابطه عكس دارد.
يعني

نكته:

نيرو عامل تغيير سرعت حركت اجسام است. 
- اگر نيرويي كه بر جسم در حال حركت وارد مي شود با جهت حركت جسم هم جهت باشد ، سرعت آن را افزايش مي دهد.
- اگر نيرويي كه بر جسم در حال حركت وارد مي شود با جهت حركت جسم مخالف باشد، سرعت آن را كاهش مي دهد.

شما هنگامي كه در اتومبيل نشسته ايد، شتاب افزاينده يا كاهنده را به خوبي حس مي كند. در هنگام شتاب افزاينده يعني وقتي راننده گاز مي دهد، احساس مي كنيد كه بدن شما به پشتي صندلي فشرده  مي شود. اما در هنگام شتاب كاهنده يعني در هنگام ترمز كردن، احساس مي كنيد كه به جلو پرتاب مي شود.

كارخانه هاي سازنده اتومبيل هاي سواري، گاهي براي نشان دادن قدرت اتومبيل و ميزان شتاب آن از عددي به نام (صفر تا صد) استفاده مي كنند . هر چه صفر تا صد اتومبيل كم تر باشد يعني قدرت و شتاب اتومبيل بيشتر است.

مثال:

صفر تا صد اتومبيل 10 ثانيه است. يعني اين اتومبيل 10 ثانيه وقت لازم دارد تا بتواند از حالت سكون (سرعت صفر) به سرعت 100 كيلومتر بر ساعت برسد.

اتم ها و تركيب هاي شيميايي (علوم سوم راهنمایی)

تنوع در تركيب هاي شيميايي:
فرمول شيميايي

از كنارهم قرار گرفتن نمادهاي شيميايي فرمول شيميايي حاصل مي شود.
مثلا H₂ فرمول شيميايي هيدروژن، O₂ فرمول شيميايي اكسيژن، H₂O فرمول شيميايي آب، CH₄فرمول شيميايي گاز شهري (گاز متان) و C₁₂H₂₂O₁₁ فرمول شيميايي شكر است.

 

مثلا H₂SO₄ فرمول شيميايي سولفوريك اسيد است. اين فرمول نشان مي دهد كه اين ماده از سه عنصر ئيدروژن، گوگرد و اكسيژن تشكيل شده است و در هر مولكول آن دو اتم هيدروژن،يك اتم گوگرد و چهار اتم اكسيژن وجود دارد.

 

پيوند ميان اتم ها: 
شايد از خود پرسيده باشيد كه چرا دستتان در آب فرو مي رود اما در يخ فرو نمي رود؟ چرا بنزين فراٌر است اما قير چنين نيست؟ چرا از تركيب سديم و كلر جسم سخت نمك طعام ، اما از تركيب اكسيژن و هيدروژن آب حاصل مي شود؟
پاسخ اين گونه سوالات را در پيوند بين اتمها جستجو كنيد.

 

الف) پيوند كوالانسی

هر اتم تعداد معيني الكترون دارد كه اين الكترونها طبق نظريه بور در مدارهاي متحدالمركزي بدور هسته مي چرخند. در مدار اول دو الكترون,در مدار دوم 8, الكترون و در مدارهاي بعدي ..... قرار مي گيرد حال اگر در مدار آخر كمتر از حد معمول الكترون وجود داشته باشد آن اتم ميل تركيب شدن با اتم هاي ديگر را دارد تا الكترونهاي لايه آخر خود را تكميل كند.

 

پيوند كووالانسی: 
جاذبه اي است كه اتمهاي يك مولكول را كنار هم نگه مي دارد.
در اين نوع پيوند دو نافلز هر كدام با به اشتراك گذاشتن الكترون لايه آخر خود را كامل مي كنند. الكترونهاي اشتراكي به هر دو اتم تعلق دارد.
مثلا مولكول هيدروژن 2 اتمي است. هر اتم ئيدروژن با به اشتراك گذاشتن تنها الكترون خود الكترونهاي لايه خود را كامل مي كند

  پيوند بين مولكولهاي نيتروژن، اكسيژن، گاز متان ، الكل، كربن دي اكسيد و ...... از نوع كووالانس است.

ب) پيوند يوني:

در واكنش هاي شيميايي فلزات تمايل به از دست دادن الكترون دارند در اين صورت به يون مثبت يا كانيون تبديل مي شوند غير فلزات هم مايل به گرفتن الكترون و تبديل شدن به يون منفي يا آنيون هستند.
توجه داشته باشيد كه يون به اتمهاي باردار گفته مي شود. در يونها تعداد الكترونها و پروتونها برابر نيست. به مثالهاي زير توجه كنيد:

تمرين: در شكل مقابل مدل بور براي دو اتم نشان داده شده است.

الف) عدد جرمي و عدد اتمي هر يك را مشخص كنيد.
ب) كدام ذره يك يون است؟ منفي يا مثبت؟ چرا؟
ج) كدام ذره سنگين تر است؟ چرا؟
بنابر آنچه گفته شد هنگامی که يك اتم فلز و يك اتم نافلز مثل سديم و كلر كنارهم قرار مي گيرند يك الكترون از سديم به كلر منتقل مي شود در نتيجه هر دو اتم به يون با بار مخالف تبديل مي شوند. جاذبه بين بارهاي مخالف سبب كنار هم ماندن اين دو يون مي شود.
به جاذبه اي كه يونها را كنار هم نگه مي دارد پيوند يوني مي گويند.

 

در جدول زير تركيبات يوني و كووالانسي با هم مقايسه شده اند.

 

تركيبات يوني	تركيبات مولكولي
با انتقال الكترون تشكيل مي شوند	با به اشتراك گذاشتن الكترون تشكيل مي شوند
نقطه ذوب و جوش بالا دارند	نقطه ذوب و جوش كمتري دارد
اكثرا در آب حل مي شوند	اكثرا درآب حل نمي شوند
در حالت محلول يا مذاب رسانا هستند	هادي الكتريسيته نیستند
نيروي بين ذرات تشكيل دهنده آن  قوي تر است	جاذبه بين اتمهاي مولكول قوي اما جاذبه بين مولكول ها ضعيف است.

 

اسيدها، بازها و مواد خنثي

اسيدها

اسيد از كلمه اسيدوس به معناي ترش گرفته شده است. برخي اسيدها مانند آبليمو، سركه اسيد فرميك از موجودات زنده و بسياري از آنها مانند جوهر نمك، سولفوريك اسيد و نيتريك اسيد و ....... به طريقه مصنوعي ساخته مي شوند در جدول زير برخي از اسيدهاي معروف و كاربرد آنها را مي بينيد.

 

نام اسيد	نام شيمياي	فرمول شيمياي	برخي كاربردها
جوهر نمك	هيدروكلريك اسيد	HCL	جرم گيري سطوح- در معده
جوهر گوگرد	سولفوريك اسيد	H2so4	باتري اتومبيل - صنايع مس
جوهر شوره	نيتريك اسید	HNO3	مهمات سازي و توليد مواد منفجره

راه شناسايي اسيدها:

اسيدها رنگ كاغذ تورنسل را قرمز مي كنند محدود PH اسيدها بين 0 تا 7 مي باشد بسته به قدرت اسيد رنگ كاغذ PH در اسيدها از نارنجي تا قرمز قهوه اي متغيير است هر چه PH كمتر باشد اسيد قويتر است.

باز يا قليا:
بازها معمولا مزه تلخ دارند و با اسيدها واكنش نشان داده، اثر آنها را از بين مي برند(خنثي مي كنند) و دراثر تماس با پوست آن را ليز و صابوني مي كنند.
گرد كيك پزي � جوش شيرين، ماده لوله بازكني، اغلب شوينده ها و حتي آب درون پوست پرتقال باز هستند.
شناسايي بازها:
بازها تورنسل را آبي، و فنل فتالئين را ارغواني و محدوده PH آنها بين 7 تا 14 است. هر چه PH بازي به 14 نزديك تر باشد آن باز قويتر است.

مواد خنثي موادي هستند كه نه خاصيت اسيدي و نه خاصيت بازي دارد.
آب مقطر، نمك طعام ، نفت و ...... خنثي هستند.
مواد خنثي رنگ تورنسل و كاغذ PH را تغيير نمي دهند . PH آنها حدود 7 است.
توجه داشته باشيد كه هرگاه اسيد و بازي بر هم اثر كنند نمك و آب بوجود مي آيد به اين واكنش، واكنش خنثي شدن اسيد و باز مي گويند.

 

كاغذ تورنس بسازيد:
مقداري از كلم بنفش را در آب ميوه گيري يا هاون خرد كنيد و عصاره آن را درون بشقابي بريزيد آنگاه  تكه های باریک كاغذ را براي لحظاتي درون عصاره كلم قرار داده سپس باريكه ها كاغذ خشك را بكنيد  و با آنها اسيد يا باز بودن جوش شيرين - شامپو - آبليمو - آب پرتقال - دوغ و ..... را بيازمائيد.

 

شناور ماندن و غرق شدن

 

آیا تا به حال فکر کرده اید چرا شاخه های چوبی درختان بر روی آب شناور می مانند در صورتی که سنگ ریزه ها و دانه های ریز ماسه در آب فرو رفته و غرق می شوند؟

 

هنگامی که جسمی در آب قرار می گیرد به سطح آب فشار وارد می کند و آب نیز نیرویی به سمت مخالف به آن جسم وارد می کند. (نیرویی که آب به جسم وارد می کند به سمت بالا می باشد) اگر نیرویی که آب به جسم وارد می کند از وزن آن بیشتر باشد، جسم روی آب معلق خواهد ماند و نیرویی که آب به جسم وارد می کند، با وزن جسم روی سطح آب به تعادل خواهند رسید. قابلیت معلق ماندن در آن را شناوری می گویند. شاخه درخت به این دلیل شناور می ماند که نیرویی که آب به آن وارد می کند از وزن آن بیش تر می باشد، همچنین سنگ ریزه چون نیروی وارد آمده از طرف آب نمی تواند جبران وزن آن را بکند، در آب فرو خواهد رفت.

 

با قطع شدن و مردن یک درخت، تمامی کانال های میکروسکوپی آن که وظیفه رساندن آب و مواد غذایی را از ریشه به شاخه ها داشتند، پر از هوا می شوند. این هوا باعث می شود که شاخه های مرده سبک تر شوند و به خوبی روی آب شناور بمانند.

 

در برخی از جاها برای انتقال درخت از جنگل به محل های مورد نظر، تنه های بریده شده درخت را در آب می اندازند تا با جریان آب جابه جا شوند. در این روش کارگران تنها به درخت ها برای پیدا کردن مسیر کمک می کنند.

قایق های اولیه از جنس چوب و نی ساخته می شدند ولی به ندرت در قایق های مدرن شاهد استفاده از این مواد می باشیم. امروزه استفاده از فلز و پلاستیک برای ساخت قایق ها رایج تر می باشد.

 

قایق های سبک وزن:

احتمالاً پیشینیان ما با مشاهده معلق ماندن چوب روی سطح آب به فکر ساخت قایق افتادند و با خالی کردن و تراشیدن تنه درختان و یا بستن آن ها به هم اقدام به ساخت قایق های کوچک و کلک ها نمودند.

در نواحی مردابی، مردم کم کم فرا گرفتند چگونه با هم بستن نی ها و شکل دادن آن ها، قایق بسازند.

این قایق های نی ای هنوز هم در برخی نقاط دنیا ساخته می شوند و مورد استفاده قرار می گیرند.

استفاده از الوار نیز به دلیل این که از کل تنه درخت وزن کمتری دارد، برای ساخت قایق ها گزینه مناسبی به حساب می آمد.

توضیح درباره نیروی وارده از طرف آب به اجسام:

آب دارای فشار می باشد. این فشار با افزایش عمق افزایش می یابد. اگر جسمی درون آن بیافتد، آب از تمام جهات به آن نیرو وارد می کند، از بالا، از طرفین و از پایین ولی چون فشار آب با افزایش عمق افزایش می یابد، فشاری که به زیر جسم وارد می شود از فشاری که به بالای جسم وارد می شود بیش تر خواهد بود و این اختلاف فشار باعث می شود که نیرویی که به سمت بالا به جسم وارد می شود از نیرویی که به سمت پایین به آن وارد می شود بیش تر باشد. تفاضل این دو نیرو (نیرو در جهت بالا و پایین) نیرویی می باشد که آب به جسم وارد می کند و در صورتی که از وزن جسم بیش تر باشد، جسم شناور خواهد ماند.

چه غذاهایی برای سرماخوردگی مفید هستند؟

 

سرماخوردگى یک عفونت دستگاه تنفسى فوقانى است، بیمارى شایع و نسبتاً بى ضرر، اما مطمئناً وقتى به آن مبتلا مى شوید چنین احساسى ندارید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  ممکن است آبریزش  بینى، گلو درد و سرفه داشته باشید یا اینکه آبریزش از چشم، عطسه کردن و احتقان بینى آزاردهنده شما را کلافه کند. ممکن است هم همه این علائم با هم شما را آزار دهد.

در واقع به علت آنکه بیش از ۲۰۰ ویروس مختلف ممکن است سرماخودرگى ایجاد کنند، علائم سرماخوردگى بسیار متفاوت است.

متاسفانه هر فرد بزرگسالى احتمال دارد ۲ تا ۴ بار در سال به سرماخوردگى مبتلا شود. کودکان به خصوص در سنین پیش از مدرسه بین ۵ تا ۹ بار سالانه سرما مى خورند.

سرماخوردگى به خصوص در کودکانى که به مهدکودک مى روند شایع است. اما خبر خوب این است که معمولاً سرماخوردگى در طول یک هفته بهبود پیدا مى کند، گرچه بعضى از سرماخوردگى ها تا دو هفته هم به طول مى انجامند.

برای این که سیستم ایمنی بدن به بهترین نحو به وظیفه‌اش که مبارزه علیه ویروس‌های سرماخوردگی و آنفلوانزا است، عمل کند باید مواد مغذی حیاتی را دریافت کند.

 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  از جمله منابع اصلی طبیعی تامین‌کننده ویتامین ث که در درمان سرماخوردگی موثرند عبارت اند از:

ـ پرتقال، گریپ فروت، انواع توت، فلفل دلمه‌ای، توت فرنگی، سیب زمینی و سبزیجات برگ سبز از قبیل انواع کلم. دریافت زیاد و منظم ویتامین ث به کاهش بروز، شدت و طول مدت سرماخوردگی کمک می‌کند.

ـ غلات سبوس‌دار و حبوبات، منابع غذایی خوب یکی از ویتامین‌های گروه ب به نام پانتوتنیک اسید هستند. کمبود پانتوتنیک اسید، سبب بروز عفونت‌های مکرر دستگاه تنفسی فوقانی می‌شود.

ـ سیر دارای آهن، روی و آلیسین است که سبب تقویت سیستم ایمنی و کمک به کاهش خطر عفونت‌های ویروسی می‌شود.

ـ ماهی قباد، قزل‌آلا، ساردین و ماهی‌های روغنی غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ هستند. همچنین تخم کتان،‌ دانه کدو حلوایی و روغن شاه‌دانه نیز از دیگر منابع خوب امگا ۳ هستند.

ـ دانه کنجد، تخمه کدو حلوایی و آفتاب‌گردان منابع غنی اسیدهای چرب امگا ۶ هستند. این اسید‌های چرب در مبارزه علیه عفونت‌های سرماخوردگی به سلول‌های دستگاه تنفسی کمک می‌کنند.

ـ جگر، انواع ماهی از جمله قزل‌آلا،‌ قباد و شاه ماهی، کره و تخم‌مرغ منابع ویتامین آ هستند. هویج، انبه، سیب‌زمینی،‌ زردآلو، کدو حلوایی و سبزیجات سبز تیره نیز تامین‌کننده بتاکاروتن هستند که در بدن به ویتامین آ تبدیل می‌شوند. عفونت‌های مکرر تنفسی در کودکان با کاهش ذخایر ویتامین آ مرتبط است. یک رژیم غذایی متنوع و مخلوط حاوی این غذاها، مواد کافی برای یک کودک در حال رشد را تامین می‌کند.

ـ ماهی، مرغ، گوشت قرمز بدون چربی، لبنیات و مخلوطی از حبوبات مغزها، دانه‌ها و غلات سبوس‌دار، تامین کننده پروتئین هستند. کمبود دریافت پروتئین خطر ابتلا به عفونت را افزایش می‌دهد.

ـ گوشت، شیر، غلات و حبوبات تامین کننده ویتامین‌های ب‌ـ۶ و پانتوتنیک اسید هستند که برای تامین سلامتی سیستم ایمنی از اهمیت بسیاری برخوردارند.

ـ غلات صبحانه (برشتوک)، نان و عصاره مخمر،‌ تامین کننده اسیدفولیک هستند که برای سلامتی و تقویت سیستم ایمنی ضروری است. به علاوه چغندر، لوبیا چشم بلبلی و انواع کلم منابع خوب فولات (فرم طبیعی اسید فولیک) هستند.

ـ انواع صدف، گوشت‌های قرمز بدون چربی و غلات سبوس‌دار حاوی روی هستند. روی یک ماده معدنی مورد نیاز برای سیستم ایمنی است

زنجفیل یا زنجبیل:
 
 زنجفیل یا زنجبیل قسمت زیرزمینی(ریزوم) گیاهی با نام علمی Zingiber officinalis و با نام عمومی Ginger است که از زمان باستان به عنوان دارو و غذا مورد استفاده بوده است.

زنجفیل دارای طبیعت بسیار گرم بوده و به عنوان فرآورده ای گیاهی، محرک و معرق می باشد.

این خواص به همراه اثرات خوب ضد میکروب و ضد درد آن، باعث شده که در تسکین و درمان سرماخوردگی بسیار مفید باشد.
زنجفیل دارای خواص دیگری از جمله ضد تهوع و استفراغ در موارد حاملگی، ماشینی شدن و شیمی درمانی است و دارای اثر کاهش تورم مفاصل در آرتروز و دردهای دست، پا، کمر و گردن می باشد.
زنجفیل هم چنین دارای خاصیت ضد آلزایمر و کاهش غلظت خون است. این خواص باعث شده اند تا صنایع داروسازی زیادی فرآورده های متنوعی از آن را به بازار عرضه کنند.
جدیدا قطره ای از زنجفیل به نام آرومین(Arheumin) در ایران تولید شده که در آینده نزدیک در داروخانه ها توزیع می گردد و بدون نسخه در اختیار مصرف کنندگان قرار می گیرد.
نعناع :
نعناع نیز گیاهی خوراکی و دارویی با نام علمی Menttha piperita است که در ایران به نام نعناع فلفلی مشهور است. این گونه نعناع در جهان به نام(mint) و یا(Pepper mint) نامیده می شود.
اسانس نعناع دارای خاصیت ضد میکروب قوی، ضد درد، ضد احتقان(گرفتگی بینی)، هضم کننده ی غذا، آرام بخش، ضد تهوع، ضد نفخ و اسپاسم می باشد.
از نعناع دو نوع فرآورده در بازار دنیا وجود دارد؛ نوعی که به صورت خوراکی مصرف می شود و دارای خاصیت ضد نفخ، درد و اسپاسم است و دوم، فرآورده های موضعی که به صورت لوسیون های پوستی و تنفسی می باشند.
از فرآورده های موضعی موجود در بازار قطره منتول(Menthol) می باشد که در داروخانه ها، بدون نسخه عرضه می شود و برای عوارض سرماخوردگی بسیار اثربخش است.
 
موارد استفاده ی منتول که از اسانس نعناع تهیه شده است در سردرد، دردهای اسکلتی، سرفه، گرفتگی بینی، کوفتگی و دردهای حاصل از سرماخوردگی و تنگی نفس حاصل از آسم و یا حساسیت ها می باشد.
این محصول می تواند به شکل بخور برای فضاهای بسته با دستگاه بخور و یا بدون وجود دستگاه مورد استفاده قرار گیرد که در این حالت گذشته از ضدعفونی کردن محیط، برای برطرف نمودن عوارض سرماخوردگی در محیط های جمعی بسیار مفید است.
آویشن :
آویشن گیاهی با نام علمی Thymus vulgaris می باشد که در جهان به نام Thyme مشهور است. این گونه گیاه در ایران به نام آویشن باغی مشهور است.
آویشن به علت وجود اسانس، حاوی ترکیبات فنلی با خاصیت بسیار قوی ضد میکروب به خصوص میکروب های تنفسی می باشد.
آویشن از قدیم به عنوان دارویی برای تسکین و درمان علایم و عوارض سرماخوردگی مصرف می شده و در سال های اخیر به شکل شربت آویش مصرف می شود.
از طرفی، عسل دارای خاصیت ضد سرفه و خلط آور خوبی بوده و برای رفع گرفتگی صدا بسیار مفید است. تحقیقات نشان داده اند که مخلوط آویشن و عسل، اثرات یکدیگر را تقویت می کنند و به همین دلیل جدیداً شربتی از مخلوط این دو در ایران تولید شده و به نام هانی تیم (honeythyme) نامگذاری شده است. این شربت دارای خاصیت خلط آور، ضد سرفه و رفع گرفتگی صدا می باشد. توزیع این شربت از آینده نزدیک در داروخانه ها شروع خواهد شد.
شلغم :
شلغم گیاهی است با نام علمی Brassica napus و نام عمومی turnip از خانواده شب بو. قسمت مورد استفاده ی شلغم، ریشه ی متورم آن است که در ایران به نام شلغم مشهور می باشد.
 
این گیاه دارای واریته های مختلف است که واریته Esculentha از آن، خوراکی می باشد.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، شلغم دارای خواص فراوانی از جمله مُدر بودن، حل کننده ی بعضی سنگ های ادراری، ضد التهاب مثانه و ضد نقرس می باشد.
بعضی از گیاهان خانواده ی شب بو و از جمله شلغم دارای ترکیبات گوگردی هستند و به همین دلیل دارای خاصیت ضد میکروب و ویروس می باشند، لذا پختن شلغم در مناطق سربسته باعث تبخیر مواد گوگردی آن و در نتیجه کاهش میکروارگانیزم های سرماخوردگی و آنفلوانزا می شود.
ضمن این که مصرف خوراکی آن در زمستان می تواند در جلوگیری و درمان سرماخوردگی و آنفلوانزا موثر باشد.
همچنین می توان از شلغم محصولی تهیه نمود که به عنوان ضد سرفه و خلط آور مفید باشد برای این کار شلغم را رنده می کنند و با هم وزنش عسل، در ظرفی ریخته و می پزند. از این مخلوط می توان روزی چندین نوبت و هر نوبت یک قاشق غذاخوری مصرف نمود. این مخلوط برای کودکان نیز مفید می باشد.

‌

‌زینک یا روی:

ماده معدنى روى به صورت قرص مکیدنى غیر تجویزی، اسپرى و ژل بینى موجود است. این ماده معدنى با جلوگیرى از تشکیل پروتئین مورد نیاز ویروس هاى سرما خوردگى براى تکثیر، وارد عمل مى شود.

على رقم بحث هاى فراوان در مورد نقش درمانى روى در سرماخوردگی، بایدگفت که مطالعات علمى در این زمینه اندک است. بعضى از مطالعات مدعى است که فرم قرص مکیدنى روى براى درمان موثرتر عمل مى کند و بعضى دیگر معتقدند که ژل بینى این ماده بهتر است.‌ ‌

‌ویتامینC ‌:

‌طرفداران این ویتامین معتقدند که این مکمل ویتامینى سرماخوردگى را از همان شروع و آغاز نابود مى کند. البته بعضى از محققان معتقدند که این ویتامین نقشى در کوتاه کردن دوره سرماخوردگى ندارد. در مطالعه اى دیگر ثابت شده که مصرف ویتامینC ‌ ‌بعد از شروع سرماخوردگى باعث کوتاه شدن دوره بیمارى و یا حتى شدت آن نمى شود. اما اگر به طور روزانه مصرف شود مى تواند به مقدار کمى دوره بیمارى را کوتاه کند.

(در بزرگسالان۸ % و در بچه ها۱۴%). اما باید گفت : اغلب مطالعات مدعى است که ویتامینc ‌ ‌نقش پیش گیرنده ندارد و تنها به مقدار کم در درمان سرماخوردگى موثر است.‌ ‌

 ‌سرخارگلEchinacea :

‌مانند ویتامینc ‌ این داروى گیاهى نیز در بین متخصصان سرماخوردگى طرفدار بسیار دارد. در واقع طرفداران این داروى گیاهى معتقدند که این گیاه سیستم ایمنى بدن را ارتقا مى بخشد. بنابر این در پیشگیرى از بیمارى مفید است. در مطالعه اى ثابت شده که این دارو باعث کاهش شدت و پیشرفت بیمارى تا ۵۸% و کاهش دوره سرماخوردگى مى شود.‌ ‌

‌ ‌سوپ مرغ:

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  طرفداران این غذا معتقدند که خوردن سوپ باعث تسکین التهاب ناشى از سرماخوردگى مى شود. در واقع علائم را برطرف مى کند. همچنین آب از دسته رفته بدن را در هنگام سرماخوردگى و آنفولانزا جبران مى کند.‌

اگر مادران همیشه مصرف سوپ مرغ را توصیه می کنند در حال حاضر تحقیقات نیز بر این امر صحه می گذارد .

تحقیقی که در دانشگاه نبراسکا انجام شده نشان می دهد سوب مرغ روی گلبولهای سفید خون به نام نوتروفیل ها اثر دارد و باعث کاهش التهاب مجاری هوایی می شود .

هنگامی که بدن شما با ویروس سرماخوردگی یا سایر عفونت ها مبارزه می کند ، سوب مرغ باعث کاهش خس خس سینه ، سرفه و احتقان می شود . مصرف مایعات گرم و در حال تبخیر نیز اثر ملین و تسکین دهنده دارد .

هنوز دقیقا” نمی دانیم چه مواد شیمیایی در سوب این کار را انجام می دهند ولی تحقیقات بیشتر جواب را مشخص خواهد کرد .

از چه غذاهایی پرهیز کنیم؟

غذاهای آماده بسته بندی شده و کنسروها از لحاظ ویتامین‌ها و مواد معدنی فقیر هستند. بنابراین به جای مصرف این نوع غذاها از انواع میوه و سبزیجات تازه، گوشت، ماهی، غلات، مغز‌ها و دانه‌ها استفاده کنید.

نکته:

استفاده از بخور برای رفع گرفتگی بینی کمک می‌کند. برای این کار، به مدت ۱۰ دقیقه سر را بر روی بخارات یک ظرف آب در حال جوشیدن بگیرید. بهتر است دستمال یا حوله‌ای را روی سر بگذارید و این عمل را سه بار در روز تکرار کنید. می‌توان مقداری روغن منتول یا اوکالیپتوس به آب در حال تبخیر اضافه کنید تا عمل تنفس را تسهیل کند.

ـ مقدار زیادی مایعات مصرف کنید. در طول حملات شدید آنفلوانزا، بهتر است از مایعات مقوی و مغذی مثل انواع سوپ‌ها و آش‌ها به عنوان جایگزین وعده اصلی استفاده کنید. البته به شرطی که تعادل صحیحی از انواع مواد مغذی را دارا باشد.

ـ تا جایی که می‌توانید استراحت کنید. سیستم ایمنی برای تجدید قوا به استراحت نیاز دارد. عدم توجه به علائم یک عفونت ویروسی و سعی در ادامه کار و فعالیت در حین بیماری، مدت ابتلا را طولانی می‌سازد .

روشهاى پیشگیرى از سرماخوردگی

متخصصان معتقدند که شستن دست ها به صورت مرتب و بعد از تماس با اشیا و سطوح بهترین روش پیشگیرى در فصل شیوع سرما خوردگى است.

ویروس هاى سرما خوردگى در همه جا وجود دارد، حتى روى کنترل تلویزیون یا کلید برق. ویروس معمولا از طریق تماس دست آلوده با چشم و بینى وارد بدن مى شود. ویروس به تنهایى از طریق هوا انتقال نمى یابد . بلکه به روش هاى گفته شده وارد بدن مى شود.

تنفس در هواى مرطوب و مصرف مایعات به اندازه کافى روشى دیگر براى پیشگیرى است.‌ ‌اما با تمام این اوصاف همان طور که در ابتداى مطلب بیان شده سرما خوردگى غیر قابل درمان است و باید دوره خود را طى کند. این دوره معمولا ۱۰روز است

طراحی سؤال

 

اشاره

همان طور که می دانیم، سنجش فرایندی نظام دار برای جمع آوری اطلاعات درباره ی عملکرد تحصیلی دانش آموز به منظور تصمیم گیری آموزشی است. به همین دلیل، هر معلمی برای آگاهی از اثربخش بودن تدریس و ارائه ی بازخورد هدایت کننده به دانش آموزان، نیازمند سنجش است. در این مقاله، به منظور بهبود سؤالات طرح شده توسط معلمان، رهنمودهایی برای افزایش روایی، اعتبار و عملی بودن سؤالات ارائه شده اند.

بعد از این که طرح سنجش را مطابق شرح شماره ی قبل تهیه کردیم، باید درباره ی ابزار و نوع سؤال ها برای سنجش عملکرد تحصیلی دانش آموزان تصمیم بگیریم.

 

غالباً برای سنجش هدف های آموزشی در حیطه ی شناختی، از آزمون ( وسیله یا روشی نظام دار برای اندازه گیری نمونه ای از رفتار ) «پیشرفت تحصیلی کتبی» یا به اصطلاح «مداد- کاغذی معلم ساخته» استفاده می شود. در واقع، این گونه آزمون ها دانش و مهارت هایی را اندازه می گیرند که دانش آموز تا لحظه ی اجرای آزمون کسب کرده است. به طوری که هر سؤال آزمون، بخشی از آموخته های دانش آموزان را در زمینه ای خاص اندازه می گیرد که نیازمند یادآوری آن ها به یکی از چهار صورت بازشناسی، فراخوانی، بازسازی و بازنمایی است.

سؤال های آزمون را می توان به طور کلی به دو دسته ی بسته پاسخ و باز پاسخ تقسیم کرد. در نوع بسته پاسخ ( انتخاب کردنی ) معلم هم سؤال و هم پاسخ را در اختیار دانش آموز قرار می دهد و از او می خواهد، پاسخ مناسب را انتخاب کند. اما در نوع باز پاسخ ( جواب دادنی ) دانش آموز باید خودش جواب سؤال را تولید کند.

 

در ارتباط با انتخاب نوع سؤال برای سنجش عملکرد تحصیلی دانش آموزان، معلم باید به هدف آموزشی توجه کند. بنابراین، انتخاب نوع سؤال آزمون، به هدف آموزشی مورد سنجش وابسته است. اگر هدف آموزشی مورد سنجش نیازمند این است که دانش آموز آن چه را قبلاً تجربه کرده یا آموخته است، از میان چند مطلبی که به او ارائه می شود، تشخیص دهد، سؤال های بسته پاسخ این نیاز را رفع می کنند. اما اگر هدف آموزشی مورد سنجش به گونه ای است که دانش آموز بدون مواجه شدن با پاسخ های ارائه شده به سؤال، باید آن چه را که یاد گرفته است در ذهنش جست وجو و بازیابی کند و سپس به یاد آورد، سؤال های باز پاسخ از نوع کوته جواب مناسب هستند. ولی اگر معلمی بخواهد توانایی دانش آموزانش را در سازمان دهی و انتقال اندیشه هایشان در قالب جدید مثلاً به صورت مقاله، انشا، نقد و بررسی و... اندازه بگیرد، باید از سؤال های باز پاسخ از نوع تشریحی استفاده کند.

 

بعد از این که معلم نوع سؤال خود را برای سنجش تحقق اهداف آموزشی تعیین کرد، می تواند به نوشتن سؤال اقدام کند. برای این کار، باید به نکاتی که شرح آن ها از نظر خواهد گذشت، توجه کند. زیرا بی توجهی به این نکات، منجر به جمع آوری اطلاعاتی خواهد شد که نمی توان از آن ها برای قضاوت درباره ی عملکرد تحصیلی دانش آموزان، کیفیت تدریس و بهبود آن استفاده کرد.

 

* روایی سؤال:

توجه به طرح سنجش در طراحی سؤال، تطابق سؤال با هدف آموزشی و محتوای تدریس شده در کلاس درس، شاهد تأیید روایی محتوایی سؤال است. یعنی نشان دهنده ی کارآیی سؤال برای اندازه گیری عملکرد تحصیلی دانش آموز مرتبط با هدف آموزشی مورد سنجش اند. بنابراین، از اطلاعات به دست آمده از این گونه سؤال ها، می توان در تصمیم گیری های آموزشی استفاده کرد.

 

* اعتبار سؤال

یکی دیگر از ویژگی های سؤال مناسب، اعتبار است؛ به این معنا که نتیجه ی حاصل از سؤال تا چه اندازه از ثبات و پایایی برخوردار است. به کلامی دیگر، اگر عملکرد تحصیلی دانش آموزی را دو بار با همان سؤال و تحت همان شرایط بسنجیم، نتایج به دست آمده تا چه اندازه به هم شبیه اند. در واقع، اعتبار به دقت اندازه گیری سؤال مربوط می شود. عواملی را که بر میزان اعتبار سؤال تأثیر منفی می گذارند، می توان به دو دسته ی بیرونی و درونی تقسیم کرد:

 

الف) عوامل بیرونی

عواملی هم چون خستگی، دلهره و نگرانی دانش آموز به هنگام جواب دادن به سؤال، نداشتن انگیزه ی کافی برای مطالعه ی سؤال و ارائه ی جواب مناسب به سؤال، بیماری دانش آموز در زمان امتحان، شرایط اجرای سؤال از نظر سرما یا گرمای زیاد، نور کم، سروصدای زیاد کلاس درس، نداشتن دقت کافی به جوابی که دانش آموز به سؤال ارائه می کند، و اشتباه در نمره دهی یا تصحیح جواب داده شده از سوی معلم باعث کاهش میزان اعتبار سؤال می شوند.

 

ب) عوامل درونی

طولانی بودن سؤال، خیلی دشوار یا آسان بودن سؤال، بی ارتباط بودن سؤال با هدف آموزشی و محتوای آموزش ارائه شده، ارائه نکردن دستورالعمل برای ارائه ی جواب یا گنگ و مبهم بودن دستورالعمل داده شده، ناآشنا بودن نوع سؤال برای دانش آموز، توجه نداشتن به اصول طراحی سؤال متناسب با نوع سؤال طرح شده و ... عواملی درونی هستند که به کاهش میزان اعتبار سؤال می انجامند.

 

* عملی بودن

روایی و اعتبار سؤال از نظر علمی بسیار باارزش هستند؛ با این حال، به منظور ارائه ی سؤال به دانش آموز، باید به عملی بودن آن توجه کرد؛ به طوری که دانش آموز بتواند با امکانات و وقتی که در اختیار دارد، به سؤال جواب دهد. با توجه به آن چه از نظر گذشت، رعایت نکات زیر می تواند در تهیه و تدوین یک سؤال درست و خوب مؤثر واقع شود.

 

* تطابق سؤال با هدف های مهم یادگیری

* تطابق سؤال با محتوای آموزشی ارائه شده در کتاب درسی

* تطابق سؤال با سطح یادآوری (بازشناسی، فراخوانی، بازسازی و بازنمایی) مورد سنجش

* تطابق سؤال با سطح شناختی (دانش، درک و فهم، به کار بستن، تجزیه و تحلیل، ترکیب و ارزشیابی)

* تطابق سؤال با روش تدریس ارائه شده در کلاس درس

* قابل فهم بودن سؤال برای دانش آموز

* آشنا بودن نوع سؤال طرح شده برای دانش آموز

* خیلی دشوار یا آسان بودن سؤال

* ارائه ی دستورالعمل روشن و واضح برای جواب دادن به سؤال

* قرار نگرفتن بیش از یک هدف در هر سؤال

* استفاده از موقعیت های جدید در طرح سؤال

* رعایت آیین نگارش و دستور زبان فارسی در طرح سؤال

* اجتناب از نوشتن سؤال عین متن کتاب

* درج نکات یا ملاک های ارزشیابی پاسخ ها در سؤال

* در نظر گرفتن زمان کافی برای جواب دادن به سؤال

* طرح سؤال متناسب با هدف سنجش یادگیری دانش آموزان

* رعایت دستورالعمل طراحی هر سؤال متناسب با نوع سؤال (عینی یا غیرعینی)

 

بنابراین، طراحی سؤال مطلوب به معلم کمک می کند تا با استفاده از اطلاعاتی که از این طریق درباره ی پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان به دست می آورد، برای اثربخش تر کردن تدریس و انتخاب فعالیت های یادگیری مؤثر، قدم بردارد.

 

فنرها

 

یکی از اجزاء بسیار پرکاربرد در ساخت انواع پروژه ها، فنر می باشد. فنرها در دستگاه های مختلف کاربردهای فراوانیدارند. فنرها برای ذخیره سازی انرژی، برای جذب ضربه، کنترل نیروی وارده به جسمی خاص و... بکار می روند.

در زندگی روزمره نیز تا به حال حتماً با فنرهای زیادی سروکار داشته اید، از فنر خودکار گرفته تا فنر خودروهایی که سوار شده اید. نیرویی که به دو سر فنر وارد می شود با میزان جمع شدن فنر رابطه دارد. این رابطه به صورت زیر می باشد:

F=kx

که f نیروی وارد شده به فنر، k ثابت فنر و x میزان جمع شدن فنر می باشد. ثابت فنر در برخی فنر ها تقریباً ثابت بوده و در برخی متغیر می باشد و با جمع شدن فنر تغییر می کند.

فنرها انواع مختلفی دارند. یکی از رایج ترین نوع فنر، فنر مارپیچ یا Helical spring می باشد. این فنرها به شکل زیر می باشند و قادرند نیرو را به صورت عمودی بر ابتدا و انتهای خویش تحمل نمایند و تنها برای نیروهای فشاری مناسب اند.

فنرهای کششی مشابه فنرهای مارپیچ می باشند ولی نیروهای کششی را در جهت عمود بر سطوح ابتدا و انتهای خویش تحمل می کنند:

فنرهای مارپیچی پیچشی برای تحمل نیروهای پیچشی طراحی می شوند و به شکل زیر می باشند.

فنرهای بشقابی برای تحمل نیروهای بسیار زیاد به کار می روند. این فنرها به شکل زیر می باشند و ظریب آن ها معمولاً بالا می باشد.

فنرهای تخت معمولاً به صورت لایه لایه ساخته می شوند و در خودروهای سنگین به کار می روند

طراحی فنرها محاسبات نسبتاً پیچیده ای دارد که از ذکر آن در این بخش خودداری می کنیم. در صورتی که برای ساخت پروژه ای به فنر خاصی با ابعاد و مشخصات معلوم نیاز داشته باشید، می توانید آن را سفارش دهید تا برای شما بسازند.

 

پرسش:

 

1- چرا پرندگان در زمستان مطابق عكس زیر پرهای خود را باد می‏كنند؟

راهنمایی و حل :

همان طور که می دانید هوا عایق خوب گرما است، بنابراین پرندگان با پوش کردن پرهای خود، هوای ما بین پرهایشان را افزایش می دهند تا مانع خروج گرما از بدنشان شود.

 

2- چرا در زمستان هنگامی كه سطح آب دریاچه یخ می‏بندد، با افزایش ضخامت یخ، آهنگ افزایش ضخامت یخ كند می‏شود؟

 

راهنمایی و حل:

از آنجا كه آهنگ عبور گرما با ضخامت رابطه عكس دارد. بنابراین با افزایش ضخامت فرآیند یخ زدن كند می‏شود. در ضمن یخ عایق گرما است بنابراین انتقال گرما در آن به خوبی روی نمی‏دهد در نتیجه لایه‏های پایین سطح دریاچه به كندی یخ می‏زنند.

 

حشرات مفید

 

 

شاید تا کنون در برخورد با دانش آموزان با این سؤال که  آیا حشره ی مفیدی در عالم وجود دارد یا نه؟ مواجه شده باشید؛

در این مقاله به معرفی اجمالی برخی از حشرات مفید خواهیم پرداخت:

همان طور که می دانید حشرات از ریزترین وكوچك ترین مخلوقات خدا هستند كه در سراسر گیتی پراكنده اند و به حیات خویش در این سرای گسترده الهی ادامه می دهند.

 

جثه ی ریز حشرات شاید کارشان را کوچک نشان دهد اما با توجه به اندازه ی کوچکشان کارهای بزرگی انجام می دهند.

این موجودات حدود 65درصد گونه های شناخته شده در عالم هستند.

بدن آن ها از سه قسمت شامل سر، قفسه سینه و شکم تشکیل شده است و در مجموع دارای 21 بند هستند.

سر در حشرات شامل اعضای حسی از جمله شاخك ها، چشم های مركب وساده و قطعات دهانی و موهای ظریف حسی می باشد.

پاها به وسیله مفصل هایی به قفس سینه متصل می شوند.

 شكم حشرات دارای معده, روده وسایر اجزای درونی می باشد.

 به وسیله ی بال ها پرواز می كنند و بعضی ها از آن ها به وسیله پاها این طرف و آن طرف می جهند.

بسیاری از حشرات نه تنها برای انسان مضر نیستند؛ بلکه از ضروریات تداوم حیات بشری تلقی می شوند.

هرچند كه جنبه های مفید حشرات فقط به این بحث ختم نمی شود بلكه شامل هزاران هزار فایده از جمله تولید محصولات خوراكی و تزیینی فرآورده های دارویی و سایر احتیاجات بشر از جمله تولید عسل, تولید ابریشم و ... می شود که از اهمیت فراوانی در زندگی انسان برخوردارند.

یکی از حشرات خیلی مفید برای انسان و محیط زیست زنبورعسل است.

 

زنبورعسل به تنهایی دارای چندین و چند فایده ی مهم برای انسان و محیط زیست می باشد.

مهم ترین فایده ای كه از زنبور عسل به ما می رسد عمل گرده افشانی است.

زنبورعسل از روی این گیاه به روی ان گیاه می رود و با این عمل گرده افشانی رابرای گیاهان آسان می كند و به طور كلی درگرده افشانی گل های درختان میوه به طور متوسط 1درصد مجموع گرده افشانی ها راباد؛ 6درصدش را همه

حشرات منهای زنبورعسل و93 درصد باقیمانده را زنبورعسل به تنهایی انجام می دهد.

بنابراین زنبوران عسل سهم چشمگیری در این همه تنوع گیاهان و درختان، و نیز مقاومت پیدا كردن آن ها داشته اند. همچنین باعمل گرده افشانی  موجب افزایش محصولات كشاورزی می شوند. هر هكتار باغ گلابی بدون زنبورعسل6 تن محصول می دهد در حالی که با گذاشتن تنها 5 كندو باجمعیت های قوی درداخل آن مقدار محصول می تواند به80 تن در هكتار برسد. در بیشتر باغ های میوه ها چنین وضعیتی وجود دارد.

جملاك كوتاه انيشتين - جملات ادبي انيشتين

هر احمقی می تواند چیزها را بزرگتر، پیچیده تر و خشن تر کند؛ برای حرکت در جهت عکس، به کمی نبوغ و مقدار زیادی جرات نیاز است.

 

من هوش ِ خاصی ندارم، فقط شدیدا کنجکاوم.

 

سعی نکنید موفق شوید، بلکه سعی کنید با ارزش شوید.

 

مثال زدن، فقط یک راه دیگر آموزش دادن نیست؛ تنها راه آن است.

 

حقیقت آن چیزی است که از آزمون تجربه، سربلند بیرون آید.

 

زندگی مثل دوچرخه سواری است. برای حفظ تعادل باید حرکت کنید.