تلسکوپ فضایی هابل رصدخانه
در حال گردشی ست که در سال 1990 راه اندازی شد. این تلسکوپ در فاصله ای بسیار
بالاتر از جو زمین به دور زمین می چرخد
تلسكوپ فضايي هابل يك تلسكوپ قدرتمند در
حال گردش در يك مدار است كه تصاوير اجرام آسماني را دقيق تر از ساير تلسكوپ ها
نشان مي دهد. تلسكوپ فضايي هابل يك تلسكوپ بازتابي ست که يك آينه جمع كننده نور
به قطر 94 اينچ يا 240 سانتي متر دارد. اين تلسكوپ به ياد "ادوين پي
هابل" ستاره شناس آمريكايي كه در دهه 1920 خدمات بسيار مهمي به علم ستاره
شناسي انجام داده بود، نامگذاري شده است.
ستاره شناسان تلسكوپ فضايي هابل را مورد
استفاده قرار مي دهند تا از اشياء و پديده هاي آسمان تصاويري به دست آورند. اين
تصاوير شامل عكس هاي ستارگاني كه با ديسك هاي گرد و غبار احاطه شده اند و ممكن
است روزي به سيستم هاي سياره اي تكامل پيدا كنند، تصاوير كهكشان ها
و عكس هاي كهكشان هايي كه به هم برخورد مي كنند, مي شود.
تصاوير هابل شاهدي بر اين است كه بيشتر كهكشان ها سوراخ
هاي سياه پرحجمي در مركزشان دارند.
تلسكوپ فضايي هابل چگونه كار مي كند؟
در مداري در حدود 380 مايلي يا 610 كيلومتري بالاي زمين،
تلسكوپ فضايي هابل, آسمان
را بدون اين كه مجبور باشد از ميان جو زمين نگاه كند، مشاهده مي كند. جو
زمين نور را خم
مي كند و آن را به صورت پديده اي كه انكسار ناميده مي شود در مي
آورد. اين در حالي ست
كه جو به طور دايم هم حركت مي كند. اين تركيب انكسار و حركت
باعث مي شود نور ستاره
هنگامي كه از ميان هوا مي گذرد جهش كند و ستاره چشمك بزند.
چشمك زدن ستاره
تصاويري كه ازميان تلسكوپ هاي روي زمین ديده مي شود را مبهم و نامشخص مي كند.
بنابراين وقتي يك تلسكوپ در حال چرخش بالاي جو است مي تواند نسبت به يك تلسكوپ روي
زمين تصاويري با جزييات بهتر توليد كند.
|
تلسكوپ فضايي هابل همچنين مي تواند نور ماوراي بنفش و
مادون قرمز را مشاهده كند كه جو زمين جلوي آنها را سد مي كند. اين شكل هاي نور
مثل نور قابل مشاهده, تشعشعات الكترومغناطيسي دارند. طول موج (فاصله بين موج هاي
پشت سر هم) نور ماوراي بنفش كوتاه تر از نور قابل مشاهده است. نور مادون قرمز
طول موج هاي بلندتري نسبت به نور قابل مشاهده دارد. نور ماوراي بنفش از
فرايندهای همراه با توليد انرژي بالا, مثل تشكيل ديسك ها در اطراف سياهچاله
ها و انفجار ستارگان به وجود می آید. نور مادون قرمز درباره حوادث آرام تر و
سردتر مثل تشكيل ابرهاي گرد و غبار در اطراف ستارگان جديد اطلاعاتي مي دهد. آژانس
فضايي ايالات متحده آمريكا با همكاري آژانس فضايي اروپا از تلسكوپ فضايي هابل
بهره برداري مي كند.
تلسكوپ به وسيله فرمان هاي راديويي كه كه ازمركز پرواز
فضايي "گدارد" ناسا در گرين بلت مريلند مخابره مي شود، كنترل مي شود.
ستاره شناسان مي گويند تلسكوپ جايي قرار دارد كه ابزارهاي هدايت كننده رايانه
درخارج از تلسكوپ, مي توانند نتيجه مشاهداتش را ثبت كنند. تلسكوپ داده ها را به
وسيله راديو به ستاره شناسان روي زمين انتقال مي دهد.
تلسكوپ فضايي هابل دو نوع ابزار دارد:1- تصوير بردارها،
كه عكس ها را مي گيرند و 2- طیف نماها كه نور را تجزيه و تحليل مي كنند.
تصويربردارها نمايش گرهاي الكترونيكي به نام سي سي دي CCD's هستند. اين ها نور را به
علايم الكترونيكي تبديل مي كنند كه روي يك رايانه سوار شده و نور راثبت مي كند و
به زمين مي فرستد.
|
يك طیف نما مثل منشور نور را به رنگ هاي تشكيل دهنده اش
گسترش مي دهد.
بيشتر شبيه به قطرات كوچك آب كه نور خورشيد را به يك رنگين كمان
تبديل مي كند.
نتيجه، نوار نور است. با استفاده از طيف نما و داده های
تلسكوپ فضايي هابل،
ستاره شناسان مي توانند تركيب ستارگان و كهكشان ها را اندازه گيري
كنند.
براي مثال مقادير هيدروژن، كربن و ديگر عناصر شيميايي آنها را تعيين كنند.
تاريخچه
|
شاتل فضايي "ديسكاوري" تلسكوپ
هابل را در سال 1990 به مدار برد. مهندسان پس از به كار انداختن تلسكوپ فهميدند
كه يك نقص در آينه جمع كننده نور تلسكوپ وجود دارد. اين نقص تصاوير را از آنچه
كه بودند با وضوح كمتري نشان مي داد. آنها يك دستگاه نوري طراحي كردند تا نور
بازتاب شده به وسيله آينه را در مسيري كه انحراف را ايجاد مي كند، خم كند.
فضانوردان در سال 1993 از فضاپيماي "انديوور" دستگاه را روي تلسكوپ
كار گذاشتند و مطابق نقشه پيش رفتند.
همچنين در طول مأموريت سال 1993،
فضانوردان ابزار جديدي را روي تلسكوپ كار گذاشتند. به عنوان بخشي از يك برنامه
ادامه دار براي بهتر كردن و بالا بردن سطح كار تلسكوپ، فضانوردان
اجزاي بيشتري را در سال هاي 1997، 1999 و 2002 در تلسكوپ كار گذاشتند.
|